| بازگشت به صفحه مقالات |
عنوان:راهاندازى بورس نفت ، شاید وقتی دیگر...
توضيحات::بیشك ۲۸ بهمن ماه سال 86 برگ زرینی را بر كارنامه اقتصاد نفتی ایران بر جای گذاشت ، اما با گذشت سه سال هنوز تشکیل و راه اندازی بورس نفت در هاله ای از ابهام قرار دارد. رویای تولد بورس نفت درست به زمانی برمیگردد كه محمد آقایی با ارسال نامهای به مرحوم نوربخش، رئیس كل وقت بانك مركزی خواستار تاسیس بورس نفت برای عرضه فرآوردههای نفتی شد، در آن زمان و در پی این اقدام حسین كاظمپور اردبیلی نماینده ایران در اوپك به تهران فرا خوانده شد تا هر چه سریعتر راه برای تولد این نهاد بزرگ هموار شود.
در ادامه این تلاشها و برای به ثمر رسیدن این نهاد در اواسط دولت هشتم، محمد جواد عاصمیپور به عنوان مجری راهاندازی طرح بورس نفت منصوب گردید و به منظور كسب تجربه از بورسهای بزرگی همچون IPE و Nymex رهسپار لندن شد و در نهایت پس از بحث و بررسی و رایزنی با كارشناسان بزرگ نفتی از جمله كریستوفركوك، كولهبار تجربیاتش را در گزارشی ۵۰۰ صفحهای تقدیم وزیر اقتصادكرد تا شاید این بورس برای تولد مجوز قانونی بگیرد. در پی این تلاشها این امر مقدمهای شد تا طرح بورس نفت پس از رایزنیهای بسیار، آن هم در سكوت مطلق خبری مراحل مختلف را طی كرده و در نهایت با موافقت شورای بورس وارد مرحله عملیاتی شد تا افتخار تولد بورس نفت نصیب جزیرهای به نام كیش شود، بورسی كه قرار بود پس از بورسهای كالاهایی همچون بورس فلزات وكشاورزی سومین بورس كالایی كشور شود.
در این شرایط اگرچه طرح "بورس نفت " برای حضور مجوز قانونی گرفت اما اختلاف نظر مخالفان و موافقان چنان كرد كه بسیاری از چالشهای پیشرواین طرح پنهان ماند. چالشهایی از جمله قانون جدید بازار سرمایه، نبود زیرساختهای مناسب از جمله سیستم بانكی، عدم وجود ابزارهایی همچون معاملات آتی و...و در نهایت كمبود كارگزاران حرفهای كه بتوانند در حد كارگزاران بورس نیویورك و لندن با آنها به رقابت بپردازند.
این مشكلات در كنار معضل مشخص نبودن مالك اصلی منجر شد كه بورس نفت واقعی هیچگاه پا به عرصه وجود نگذارد.
از سوی دیگر ، بورس نفتی كه در حد یك ایده بود توانست لرزه به اندام كشورهای آسیایی و اروپایی بیاندازد اما آنقدراین راه اندازی به تاخیر افتاد تا امارات با كمك نایمكس بورس نفت خود را راهاندازی کند تا گوی سبقت را از سایرین برباید و پس از آن روسیه بورس نفتی خود را تاسیس كرد تا پس از گاز در نفت نیز از ایران پیشی بگیرد.
درنهایت تمام این اتفاقات باعث شد، مسئولان مربوطه تصمیم بر راهاندازی این بورس در ۲ فاز اول و دوم بگیرند، فاز اولی كه محصولات پتروشیمی را در خود جای داد تا راه برای بورس نفت واقعی هموار شود و چنان عمل كند كه در آن معاملات كاغذی را جایگزین بشكههای نفتی شود،اما قریب به سه سال است كه گویی به باد فراموشی سپرده شده است.
اگرچه راه اندازی فاز اول بورس نفت به منزله نكته مثبتی بر كارنامه بورسهای كالایی كشور بود اما به گواه دست اندرکاران و تحلیلگران بازار این بورس همان نبود كه سالیان سال در انتظارش بودیم.
اگرچه برخی كارشناسان تداوم اختلافنظر میان وزارت نفت و سازمان بورس بر سر مالكیت بورس نفت ویا تاخیر متولیان در اجرای این طرح مهم ملی، را دلیل این فراموشی میدانند اما نكته مهم آنست كه این طرح به حدی بزرگ بود كه این دو متولی حتی به قیمت اشتباه دیگری نمیبایست شانه از بار مشئولیت خالی میكردند.
ما میتوانستم فارغ از هرگونه جار و جنجال چنین بورسی را در كنار بورس فلزات و كشاورزی راهاندازی كنیم و آنرا در قالب بورسهای كالایی بگنجانیم تا شاید با موفقیت آن دیگر نگران بورس كشاورزی كه در اغما فرو رفته نباشیم. اما چنین نكردیم و حال كه این نهاد چشم انتظار فاز دوم است در كجای مسیر قرار داریم؟
قرار بود فاز دوم با فاصلهای اندك از فاز اول راهاندازی شود و در آن میلیونها بشكه كاغذی در روز مبادله شود و ایران به واسطه این امر و اینكه دومین تولید كننده نفت خاورمیانه است بتواند شاخصی برای مبادله نفت در جهان به شمار رود. اما چنین نشد .
امکانسنجى اوليه براى راهاندازى بورس نفت در سه سال گذشته نشان داد که مىتوانيم به بورس نفتى دست يابيم که نه تنها ايران، بلکه کشورهاى منطقه و توليدکننده نفت نيز محصولات خود را در آن عرضه کرده و خريداران مختلف از اقصىنقاط جهان محصولات را خريدارى کنند، در صورتى که اين امکانسنجى به دليل عدم اطمينان کافى مجريان طرح براى محقق شدن اين امر، هيچگاه اجرا نشد. در حالى که در صورت تصميم درست مسئولان، راهاندازى اين بورس در کشور امکانپذير است. همچنين از ديگر مشکلات، ردهبندى جزئى محصولات در رينگ است در حالى که در بورسهاى جهان مواد پايهاى معامله مىشوند. البته فراهم شدن زيرساختها، نرمافزارهاى مورد نياز و نيروى انسانى متخصص از ديگر پيشنيازهاى اين بورس است تا بتوان متناسب با تقاضاى جهان، محصول در بورس عرضه کرد و متاسفانه هنوز پالايشگاههاى کشور خصوصىسازى نشدهاند تا به خريد محصول از ساير بورسها اقدام کنند.
اين در حالى است که هنوز متولى رسيدگى به اين طرح مشخص نشده است. زمان راهاندازى فاز اول بورس نفت، نوذري، وزير نفت اعلام کرده بود که راهاندازى فاز دوم بورس نفت براى عرضه نفت خام به دليل پيچيدگىهاى آن به زمان بيشترى نياز دارد، حال بايد اين سوال را مطرح کرد که اين پروسه مستلزم طى کردن چند خوان ديگر براى ورود نفت به اين بورس است؟ و بايد چند سال ديگر براى راهاندازى اين بورس چشمانتظار ماند نويسنده::عاطفه خسروی تاريخ::1387/12/04
منبع :خبرگزاریهای رسمی
|
|
|